Çocuklar neden yalan söyler?


çocuklar neden yalan söyler

Çocuklar neden yalan söyler? Yalan söyleyen çocuk konusunda ne yapılmalıdır?

Çocuğunuza bildiğiniz halde “Bu oyuncağı sen mi kırdın?” diye sorduğunuz zaman elinde oyuncağın kırıp bir parçasını saklamaya çalışarak “Hayır” cevabını mı alıyorsunuz? Bu durum sizi korkutmasın aslında yalan söylemek bütün çocuklar arasında çok yaygındır. Çocuk gelişim uzmanlarının, çocukları kendi evlerinde gözlemledikleri bir araştırmada, küçük çocukların yüzde 96’sının bir noktada yalan söylediğini ortaya çıkardı. Ortalama olarak dört yaşındakiler her iki saatte bir yalan söylerken, altı yaşındakiler ortalama olarak saatte bir yalan söylediklerini gördüler.

Gelişim uzmanlarının yaptığı kontrollü bir deneyde çocuklar teker teker odaya alınır, hepsinin önlerine kapalı bir kutu konulur ve odada çocuğu tek başına bırakarak “Ben gelene kadar sakın bu kutunun içine bakma!” denilip çıkılır. Tabi oda içindeki gizli kameradan dışarıda çocuk gözlenir. Yaklaşık beş dakika dışarda durup odaya geri dönüldüğünde, iki yaşındaki çocukların hemen hemen hepsinin kutuya baktığı fakat yaklaşık üçte birinin bakmadıklarını iddia ederek yalan söylediğini fark edilir. Üç ila dört yaşındakiler arasında ise yaklaşık üçte ikisinin kutuya baktığı ve neredeyse hepsinin bu konuda yalan söylediğini görürler. Biraz daha büyük çocuklar, bakmaya direnmek için biraz daha öz kontrollere sahipler, ancak aynı zamanda yalan söyleme olasılıkları da daha yüksek olduğu görülür.

Yalan söylemek pratik düşünmeyi de gerektirir. Çocuklar sadece doğru olmayan bir şeyi hayal etmekle kalmaz, aynı zamanda bir başkasının kendi hikayelerine nasıl tepki vereceğini tahmin etmeleri, onu sürdürmek için yarattıkları hikayeyi hatırlamaları ve gerçeği ortaya çıkarma dürtüsünü kontrol etmeleri gerekir. Çocuklar ne kadar büyükse yalan söyleme konusunda o kadar iyi olurlar.

Çocuklar neden yalan söyler? sorusunu 3 aşamada inceleyebiliriz.

  • Aşama 1. Çocuklar iki veya üç yaşlarında ilk yalanlarını söylemeye başlarlar. Bu ilk yalanlar genellikle yanlış davranışlarını reddetmeye yöneliktir. Kasıtlı aldatma çabalarından daha çok arzulu düşünmeyi içerebilirler. Küçük çocukların eğer yanlış yaptıkları şey için yalan söylüyorsa bunun sebebi ebeveynlerinin onlara kızmayacağına düşünüp, bu yanlış davranışlarının da bir anda ortadan kalkacağına inanmalarıdır.
  • Aşama 2. Çocuklar dört yaş civarında kendilerini başka birilerinin hayatında hayal ederler. Yalanları da daha inandırıcı hale getirirler çünkü dinleyicinin ne bilip bilmediğini hesaba katarlar. Hakikat ile yalan arasındaki farkı ve yalan söylemenin kötü olduğunu bilirler, ama aynı zamanda yetişkinleri de memnun etmek isterler, bu yüzden uygunsuz davranışları örtbas etmek için yalan söylerler.
  • Aşama 3. Çocuklar yedi ya da sekiz yaşlarında birisine kasten yalan söylemekle kalmazlar, aynı zamanda yalan bir hikayeye bağlı kalmayı ve bunu yaparken samimi görünmeyi başarabilirler. Bu yaştaki çocuklar, başlarını belaya sokmak istemedikleri ve kendilerini “kötü” olarak düşünmek istemedikleri için yalan söyleme eğilimindedir.

Yalan söyleyen çocuk konusunda ne yapılmalıdır?

Çoğu çocuk yalan söylemeyi deneyecek olsa da ebeveynler olarak onlara dürüstlüğün önemini öğretmek bizim işimizdir. Genel olarak, çocuklarımızı bir köşeye sıkıştırmaktan kaçınmalıyız, “Bunu sen mi yaptın?” suçlamaları ya da öfkeyle bağıra çağıra itiraf ettirmeye çalışmak, çocukları yalan söylemeye teşvik eder. Çocuklar bize ne kadar çok yalan söylerlerse, ilerde yalanları tekrarlamaları o kadar kolay olur. Aşağıdaki araştırma, çocukları doğruyu söylemeye teşvik etmek için bazı pratik püf noktaları sunabilir:

1 Bir doğruluk sözü isteyin.

Çocukların biz onlara ne olduğunu sormadan önce onların doğruyu söyleyeceklerine söz vermelerini sağlamak, dürüst olma şanslarını artırır. Bu sözü almak, çocuğunuzdan ne istediğinizi netleştirir ve dürüstlüğün değerini çocuğunuzun zihninin ön plana koyar.

2 Dürüstlüğün önemini belirtin.

Onların yapacağı dürüstlüğün sizi memnun edeceğini ve cezaya yol açmayacağını açıklayın.

3 Öğüt veren hikayeler ya da masallar anlatın.

Örneğin; Yalancı Çoban ve Kurt Masalı v.b masallar gibi yalan söylemenin kötü sonuçlara yol açtığını anlatan masallar anlatabilirsiniz.

4 Dürüstlük modeli.

Ebeveynler genellikle çocuklara iş birliği yapmalarını sağlamak, onları üzmekten kaçınmak için ya da doğru ama karmaşık bir cevap vermekten daha kolay göründüğü için yalan söylerler. Ne yazık ki, yetişkinlerin yalanlarını duymak, çocuklara yalan söylemenin sorun olmadığı izlenimini verebilir. Çocuklarımızın dürüst olmasını istiyorsak, iyi dürüstlük örnekleri olmalıyız.

Çocuğunuzu doğruyu söylemesi için cesaretlendirmek önemlidir, ancak yalan söylediklerini biliyorsanız ne yapmalısınız? Çocuğunuzu kesinlikle yalancı olarak etiketlemeyin. Bu, çocuğunuzun doğruyu söylemeyi benimsemesine yardımcı olmaz. Bunun yerine, ne olduğunu bildiğiniz konusunda nazikçe ısrar edin, dürüstlük beklediğinizi açıklayın ve çocuğunuza kötü davranışı telafi etmenin bir yolunu bularak ileriye doğru bir yol verin.

Önemli Not : Bu makale yalnızca genel eğitim amaçlıdır. Bireysel profesyonel tavsiye, psikoterapi veya psikolojik hizmetlerin sağlanması anlamına gelmez ve bunların yerine geçmemelidir.


admin

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir